Vrijdag vrij met hetzelfde loon? De vierdaagse werkweek in de praktijk

Stel je voor dat je weekend op donderdagmiddag begint en je loon gelijk blijft. In een aantal Europese landen is dat niet alleen een idee, maar worden er echte proeven mee gedaan in bedrijven. We kijken wat die proefprojecten lieten zien en of zo'n model alleen op kantoor werkt, of ook in de logistiek en de productie.

De discussie over korter werken loopt al jaren, maar recente grote proeven in Europa leverden concrete gegevens op. In veel gevallen bleek een kortere werkweek niet tot slechtere resultaten te leiden, zolang de organisatie van het werk verandert en niet alleen het aantal uren.

De Duitse proef: het 100-80-100-model

In Duitsland testte een deel van de bedrijven het zogenoemde 100-80-100-model. Dat betekent:

• 100% van het loon,
• 80% van de oude werktijd,
• 100% van de productiviteit behouden.

Aan de proef deden bedrijven uit verschillende sectoren mee, niet alleen kantoren. In veel gevallen meldden de bedrijven stabiele resultaten en een duidelijk beter welzijn van de medewerkers. Een deel van de bedrijven besloot na afloop door te gaan met de kortere werkweek.

In het onderzoek rond de proeven gaven medewerkers vaker aan beter te slapen en minder stress te hebben. Voor werkgevers was vooral belangrijk dat een kortere week dwong tot betere planning, minder overbodige vergaderingen en meer focus op het werk dat echt resultaat oplevert.

De Belgische valkuil: 4 dagen, maar van 10 uur

Maak onderscheid tussen echt korter werken en zogenoemde gecomprimeerde uren. In sommige landen, zoals België, kun je 4 dagen werken met behoud van een volledige werkweek in uren, wat betekent dat je heel lange dagen maakt. Ook in Nederland kennen veel mensen de vierdaagse werkweek als 4x9 uur: dezelfde uren, verdeeld over minder dagen.

Op papier ziet dat er aantrekkelijk uit, maar in fysiek werk zitten er echte risico's aan. Tien uur per dag in een magazijn, in de productie of in het transport betekent meer vermoeidheid, meer fouten en mogelijk een groter risico op ongelukken. Daarom wordt steeds vaker gezegd dat de toekomst ligt in echt minder uren, en niet in het samenpersen ervan in een kortere week.

Heeft het zin in de logistiek en in het magazijn?

Het bekendste argument van sceptici is: 'Een magazijn moet altijd draaien.' Dat klopt, maar het betekent niet dat elke medewerker 5 dagen per week aanwezig moet zijn.

Een deel van de bedrijven test roosters waarin teams elkaar afwisselen. Bijvoorbeeld:

• Team A werkt van maandag tot en met donderdag,
• Team B werkt van dinsdag tot en met vrijdag.

Zo loopt de operatie gewoon door en heeft iedere medewerker een kortere werkweek. In bedrijven die zulke oplossingen invoerden, zag men vaak minder verloop en minder ziekteverzuim. In sectoren waar handen tekortkomen, is dat een heel sterk financieel argument.

Het gaat niet om sneller werken, maar om slimmer werken

Bij projecten met een kortere werkweek blijkt steeds weer dat het niet gaat om 'sneller werken', maar om slimmer werken: betere planning van de diensten, minder stilstand en een duidelijkere verdeling van taken.

In de praktijk is vaak niet het aantal uren het grootste probleem, maar chaos in de organisatie, overbodige handelingen en slecht ingerichte processen. Een kortere werkweek dwingt bedrijven om die zaken op orde te brengen.

Wat betekent dit voor jou als werknemer?

Steeds meer vacatures noemen extra vrije dagen, een kortere werkweek of flexibele roosters. Dat is een teken dat een deel van de werkgevers niet alleen met het uurloon concurreert, maar ook met tijd voor je leven naast je werk. Hoe je zulke voorwaarden naast elkaar zet, lees je in Meer dan salaris: zo kies je het juiste baanaanbod.

Let wel op wat er precies wordt bedoeld. Werk je echt minder uren voor hetzelfde loon, of verdien je minder omdat je minder uren maakt? Met de rekentool uurloon naar maandloon zie je snel wat 32, 36 of 40 uur per week per maand oplevert. Werk je op kantoor, dan is ook hybride werken een manier om meer tijd voor jezelf te krijgen.

Voor werknemers is het een echte verbetering van de kwaliteit van leven: meer tijd voor je gezin, voor rust en herstel. En iemand die beter is uitgerust, werkt meestal stabieler en maakt minder fouten.

Samenvatting

De vierdaagse werkweek is geen wondermiddel voor elk bedrijf en elke sector. Het vraagt goede organisatie en een doordacht rooster. Maar de gegevens uit de proeven laten zien dat het geen utopie is, maar een model dat op veel plekken gewoon werkt.

Zoek je werk bij een bedrijf dat naar resultaten kijkt en niet alleen naar 'uitgezeten uren'? Bekijk de vacatures in Nederland en zie welke voorwaarden werkgevers bieden.